Gmina Wiejska Sztum

Koślinka

Sołtys:

Pan Grzegorz Rutkowski , zamieszkały Koślinka 55 82-400 Sztum, tel. 603 543 043.

Charakterystyka sołectwa:

Sołectwo Koślinka leży w odległości 5 kilometrów od Sztumu przy drodze powiatowej Sztum – Koślinka – Dąbrówka Malborska – która łączy się dalej z drogą wojewódzką nr 515 Malbork – Dzierzgoń – Susz. Obszar północno – wschodni sołectwa zajmuje największe jezioro na terenie Gminy Sztum Dabrówka. Obszar wsi to 900 ha na którym zamieszkują 154 osoby.   Wieś Koślinka to jedyna miejscowość w tym sołectwie. 

W centrum wsi znajduje się budynek należący do Gminy w którym parter zajmuje świetlica wiejska. Świetlica remontowana w 2003 roku w ramach Kontraktu Wojewódzkiego posiada dużą salę, przedsionek stanowiący część wspólną z mieszkaniami zajmującymi pozostałe lokale w budynku oraz zaplecze: kuchnię i WC. Świetlica jest miejscem gdzie organizowane są przez mieszkańców spotkania, tutaj też prowadzone są przez pracowników Sztumskiego Centrum Kultury zajęcia dla dzieci i młodzieży. We wsi znajduje się również ogrodzone boisko wiejskie oraz plac zabaw. Koślinka jest lokalnym ośrodkiem ultralekkiego lotnictwa w regionie sztumskim. Znajduje się tu lądowisko, które przyciąga miłośników tego sportu. W Koślince znajduje się również prywatna szkółka jazdy konnej.   

Rys historyczny Pierwszy zapis miejscowości z 1319  roku  to Kisselin i wywodzi się od ,,kiesel’’ – z niemieckiego krzemień. Z czasem jednak zaczęła zmieniać formę. I tak w 1510 roku był to już Koslyng, a kilkadziesiąt lat później Kisling. Echo tego nazewnictwa przetrwało w gwarze sztumskiej. Spolszczenia niemieckiej nazwy dokonał Wojciech Kętrzyński (1838-1919), wybitny historyk, etnograf w swojej pracy z 1879 roku, wydanej we Lwowie. Mimo że oficjalna nazwa wsi w gminie Sztum obowiązuje ponad pół wieku, to w potocznym użyciu są jeszcze czasem inne jej formy - ,,Koślinek’’ lub ,,Kiźlinek’’. Wieś została lokowana przed 1350 rokiem na prawie chełmińskim, posiadała około 700 ha powierzchni. Przed 1939 rokiem miejscowość posiadała 909 ha – 351 mieszkańców. Koślinka położona była nad  jeziorem Koślińskim, który obecnie wchodzi w skład  utworzonego jeziora Dąbrówka Malborska. W miejscowości istniał kościół, który w wyniku wojny ze Szwecją został rozgrabiony oraz spalony. Dziś upamiętnia to jedynie mała tabliczka. W czasie plebiscytu młodzież z Koślinki występowała z programem artystycznym na terenie Sztumu.

Ślady i pamiątki minionych epok: na terenie Koślinki odkryto ślady osadnictwa z okresu lateńskiego: średniowiecze oraz znaleziska luźne z okresu neolitu.

Dziedzictwo kulturowe:

Społeczność Koślinki postawiła trzy zabytkowe kamienie. Jeden upamiętnia spalony kościół, w którym niegdyś modlili się mieszkańcy. Drugi kamień jest ku czci ludzi pochowanych na cmentarzu przed 1945 rokiem. Trzeci kamień ku pamięci Polaków i Niemców, którzy swój los związali z Koślinką.   

Turystyka

Koślinka to obszar o urozmaiconej rzeźbie terenu. Występują tu liczne zagłębienia, tereny podmokłe, wspomniane jezioro Dąbrówka i ciekawy obiekt hydrotechniczny jakim jest Kanał Juranda. Bogata sieć hydrogeologiczna stanowi wspaniałe warunki dla amatorów sportów wodnych. Czysta woda i powietrze, malownicze krajobrazy, bogactwo historii i kultury to największe atuty tego regionu. Mimo braku ścieżek rowerowych teren ten przyciąga wielu rowerzystów.

Jezioro Dąbrówka – to jezioro przepływowe największe pod względem powierzchni w  Gminie Sztum, powierzchnia jego wynosi 252 ha. Zbiornik ma długość 2300 m, szerokość maksymalna wynosi 540 m, natomiast głębokość do 5 metrów. Jezioro powstało sztucznie w ramach cyklu budowli hydrotechnicznych w latach 1280 – 1320 w celu zaopatrzenia w wodę pitną stolicy zakonu krzyżackiego. Ponieważ ilość wody, dostarczanej przez sztucznie utworzone jezioro była zbyt mała zbudowano przedłużenie Kanału Juranda do jezior Balewskiego i Dzierzgoń.  

Kanał Juranda to zabytek techniki będący największą budowlą hydrotechniczną Zakonu Krzyżackiego i jednocześnie wielkie osiągnięcie średniowiecznej myśli technicznej. Doprowadzał on do zamku i miasta Malbork wodę służącą do picia, do napełnienia fos i zasilenia młynów z odległego Jeziora Dzierzgoń. Na trasie kanału znajdowało się 10 młynów i jedna śluza służąca zabezpieczeniu przeciwpowodziowemu Malborka.

 Kanał ma długość 29,3 km. W okolicy Jurkowic Krzyżacy wybudowali akwedukt ziemny z kamiennym przepustem na skrzyżowaniu dwóch cieków wodnych o długości 56 metrów i wysokości 4 metry. W ten sposób powstało największe dzieło inżynierii wodnej na terenie Państwa Zakonnego. Prace przy jego realizacji trwały 40 – 50 lat, w okresie od 1280 do około 1320 r. Zadziwia kunszt budowniczych, ich znajomość terenu oraz umiejętność wykonywania skomplikowanych niwelacji i obliczeń wysokości bez posiadania odpowiednich urządzeń optycznych. Jeszcze jedna rzecz jest godna podkreślenia – trwałość całej konstrukcji. Ta zbudowana przed około 700 laty budowla ma się bardzo dobrze, nadal prowadzi do Malborka wody z jeziora Balewskiego. Zasypane zostało częściowo połączenie z jeziorem Dzierzgoń, jednak utrzymano poziomy wód zaproponowane przez średniowiecznych budowniczych. A konstrukcje ziemne nie tylko nie przepuszczają wody ale doskonale spełniają swoje zadania. Przepust w Jurkowicach remontowano po raz ostatni w 1858 roku.

W dużej części przebiegu kanał jest zbyt wąski dla kajaków, wije się przez malownicze, pagórkowate rolnicze tereny Powiśla. W Malborku biegnie obecnie pod ziemią i pojawia się na powierzchni w pobliżu zamku i suchych dzisiaj fos.

Nie lada atrakcją jest prywatne lądowisko dla statków powietrznych o masie startowej do 5 700 kg. 

Lądowisko w Koślince skupia w swoim gronie pilotów, którzy w szczególności są mieszkańcami  Miasta i Gminy Sztum. Zostało założone przez mieszkańców Sztumu Romana Tobiasza i Andrzeja Lubczyńskiego. Początkowo posiadało status  innego miejsca przeznaczonego do startów i lądowań .

 Od lipca 2012 roku zostało wpisane do ewidencji Urzędu Lotnictwa Cywilnego Nr Ewid. 144/2012, jako

lądowisko przystosowane do startów i lądowań w warunkach VFR w dzień, statków powietrznych o dopuszczalnej masie startowej MTOM do 5700 kg. Ze względu na lokalizację działalność operacyjna lądowiska opiera się na zasadzie współpracy z 22 Bazą Lotnictwa Taktycznego w Malborku. Od grudnia 2012 roku lądowisko znajduje się w dyspozycji Lotniczego Pogotowia Ratunkowego .

W szczególności jest przewidziane do realizacji nocnych operacji śmigłowców ratunkowych (HEMS)

 w stanach zagrożenia zdrowia lub życia ludzkiego .

Ponadto lądowisko służy dla potrzeb Miasta i Gminy Sztum. Korzystają z niego między innymi statki powietrzne na których pokładach przybywają do Sztumu osoby w celach służbowych.

W ubiegłym roku z lądowiska dwukrotnie korzystał śmigłowiec przywożący do Sztumu delegacje z okazji uroczystego otwarcia nowo powstałych odziałów szpitala w Sztumie.

Więcej informacji na stronach: http://lotniska.dlapilota.pl/koslinka; http://lotniczapolska.pl/lotniska/2/226.