Gmina Wiejska Sztum

Piekło

Sołtys:

Pani Iwona Ruszkowska zam. Piekło 44 82-400 Sztum tel. 781 035 912

Charakterystyka sołectwa:

Sołectwo Piekło leży we wschodniej części Gminy Sztum, jej teren w naturalny sposób ogranicza rzeka Wisła.  W skład sołectwa wchodzi tylko miejscowość Piekło licząca 320 mieszkańców.

W centrum wsi zlokalizowany jest kościół p.w. Chrystusa Króla. Nieopodal znajduje się Dom Polski siedziba dawnej Szkoły Polskiej w W.M. Gdańsku. Zlokalizowano tu również plac zabaw dla dzieci oraz dwa boiska : do piłki nożnej i wielofunkcyjne – remontowane w tym roku dzięki pozyskanym funduszom unijnym.

Historia:

Piekło (dawniej niem. Pieckel)   - Nazwa tej miejscowości pochodzi najprawdopodobniej od licznych powodzi jakie miały miejsce na tym terenie, aczkolwiek jest jeszcze jedna geneza związana z przewozem piasku na barkach przez flisaków, którzy płynąc nazywali to miejsce ze względu na trudność przepływu piekłem, spowodowane było to licznymi wirami. Pierwsze wzmianki o miejscowości sięgają 1570 roku. Kolejny dokument ukazał się w 1707 roku, który wspominał o istniejącej tu karczmie i określał wielkość wsi. Od 1772 wieś znajdowała się pod administracją zaboru pruskiego, a od 1920 do 1 września 1939 wieś na terytorium Wolnego Miasta Gdańska. Dzięki staraniom miejscowych Polaków 16 lipca 1936 roku rozpoczęto budowę "Domu Polskiego", w którym miały mieścić się: szkoła, ochronka, mieszkania i kaplica. Uroczyste otwarcie placówki nastąpiło 4 lipca 1937 roku. W latach 1942-1945 niemieckie władze nazistowskie zmieniły nazwę wsi na Nogathaupt. Wiosną 1945 roku miejscowość znalazła się ponownie w Polsce, a w 1964 roku na ścianie szkoły zawieszono tablice pamiątkową oraz nadano jej imię Jana Hinza, pierwszego dyrektora szkoły, który został zamordowany przez Niemców.
Po ustaniu działań wojennych II wojny światowej i po okresie formowania się na tych ziemiach państwa polskiego w Piekle powstała izba porodowa.

Piekło słynie z ciekawych produktów regionalnych są to:

Piekielecka kiełbasa z czarną gorczycą

Wieś Piekło leży na skraju Żuław i Powiśla w samej Delcie Wisły. Od 1888 roku wśród mieszkańców miejscowości Piekło zakrzewiła się tradycja wytwarzania kiełbasy doprawianej czarną gorczycą. Do jej przygotowania wykorzystuje się: mięso wieprzowe i wołowe, które pokrojone w dużą kostkę pekluje się przez 24 godziny. Dobrze wyrobione mięso doprawia się solą, pieprzem. Ważnym smakowym składnikiem i wyróżnikiem tej wędliny jest czarna gorczyca. Jej nasiona nadają potrawie pikantny smak i podkreślają jej aromat. Po podsuszeniu kiełbasa jest wędzona najpierw gorącym, a następnie zimnym dymem.

(produkt regionalny : Barbara Wichrowska, Piekło gmina Sztum)

Marcepanowe serduszka z Piekła

Rodzina przechowująca przepis na marcepanowe serduszka  na terenie Piekła zamieszkuje od 1888 roku. Marcepanowe serduszka były robione w Piekle z okazji świąt. Dowodem długoletniej tradycji ich wytwarzania jest maszynka do wyrobu tych ciasteczek używana nieprzerwanie od 1960 roku, przekazywana z pokolenia na pokolenie i wykorzystywana przez wszystkie gospodynie z Piekła. Podstawowym składnikiem ciasteczek są ziemniaki. W czasach, kiedy było bardzo trudno o inne łakocie, marcepanowe serduszka zastępowały je z powodzeniem.

(produkt regionalny : Barbara Wichrowska, Piekło gmina Sztum)

Turystyka

Uroku miejscowości dodaje sąsiedztwo Wisły i Nogatu oraz oczek wodnych   występujących w licznych zagłębieniach terenu. Stwarza to idealne warunki dla wędkarzy oraz amatorów sportów wodnych(np. Kajaki). Planując spływ kajakowy skorzystać można z usług wypożyczalnia kajaków w Białej Górze posiadającej własny, ogrodzony teren, z możliwością rozbicia namiotu. Właściciel wypożyczalni pomaga zorganizować spływ oraz zapewnia transport osób oraz bagażu w miejsce rozpoczęcia spływu jak i odbiór po jego zakończeniu. Nogatem oraz Kanałem Jagiellońskim można dopłynąć do Elbląga. Wisłą można wybrać się w stronę Tczewa, Zalewu Wiślanego czy Gdańska. Można także wyprawić się do Sztutowa czy Nowego Dworu Gdańskiego. To tu można dopłynąć z Prabut lub Kwidzyna, kończąc spływ Liwą czy też z Gniewu płynąc Wisłą.

Więcej informacji na stronie: http://kajaki-sztum.pl/index.html

Rezerwaty przyrody oraz obszary chronionego krajobrazu:

Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Nogat

Utworzony Zarządzeniem dla zachowania biotopu międzywala i ujścia Nogatu oraz zabytków etnograficznych dawnego osadnictwa na Żuławach. Powierzchnia całkowita tego obszaru w województwie pomorskim wynosi 11.572 ha. W obrębie gminy Sztum znajduje się południowy fragment tego obszaru obejmujący pas terenu o szerokości do 2,0 km w otoczeniu rzeki Nogat i fragment lasów leśnictwa Wilki.

Obszar Chronionego Krajobrazu Białej Góry

Utworzony zarządzeniem dla ochrony walorów krajobrazowych. Powierzchnia całkowita tego obszaru wynosi ok. 3970 ha. Prawie 70% tej powierzchni położone jest w obszarze gminy Sztum (obręby wiejskie Piekło i Biała Góra), a pozostała część – w gminie Ryjewo.

Rezerwat przyrody Las Mątawski

Leśny rezerwat przyrody na obszarze Powiśla i Żuław Malborskich, izolowany wśród trenów polno-łąkowych (utworzony w 2005 r., o powierzchni 231,78 ha). Rezerwat obejmuje obszar przyłączonych rezerwatów Las Łęgowy nad Nogatem i Mątowy jak również nowych połaci leśnych znajdujących się poza dotychczasowymi rezerwatami (m.in. Cypel Mątowski).

Obszarem ochronnym rezerwatu objęte są deltowate kompleksy leśne rozwidlenia Wisły i Nogatu (będące jedyną pozostałością większego obszaru leśnego), oddzielone od akwenów rzecznych groblami i wałami przeciwpowodziowymi. Występujący tu drzewostan jesionowo dębowy przekracza znacznie wiek 150 lat, m.in. kilkusetletnie topole białe zwane Dwunastoma apostołami. Rezerwat jest ostoją rzadkich ptaków (m.in. bielika, kani czarnej i kani rudej). Rezerwat jest największym zbiorowiskiem leśnym obszaru delty Wisły ograniczonego Mierzeją Wiślaną, Wysoczyzną Elbląską, Pojezierzem Iławskim, Pojezierzem Chełmińskim i korytem przepływu Wisły. Najbliższe miejscowości to Piekło i Pogorzała Wieś.

Szlaki turystyczne

Szlak pieszy „Nadwiślański”  - kolor niebieski

Szlak ten ma długość 76 kilometrów wyznaczony został we wschodniej części województwa pomorskiego. Łączy miejsca bogate w zabytki, historię i niepowtarzalne krajobrazy.

Przebieg szlaku: Sztum – Zajezierze  - Leśniczówka Wydry – Sztumskie Pole – Leśnictwo Wilki – Biała Góra – Piekło – Mątowy Wielkie – Lisewo – Palczewo – Drewnica – Mikoszewo.

Walory antropogeniczne

Ślady i pamiątki minionych epok: na terenie sołectwa odkryto ślady kultury wielbarskiej z okresu późnolateńskiego.

Zabytkowe obiekty podlegające ochronie konserwatorskiej:

• budynek kościoła p.w. Chrystusa Króla
• zespół budynków szkolnych
• budynek nr 20 – szachulcowy
• dom Polski – siedziba dawnej Szkoły Polskiej w W.M. Gdańsku